ساختن درب و پنجره باشد يكديگر را كمك مىكنند ، و مثل دو كفه ترازو است كه در عين ناسازگارى با هم در سنجيدن كالا مطيع صاحب خويشند . بخلاف باطل كه معارض غرض حق است ، و همه سعيش آنست كه كوشش حق را بىثمر كند و بدون هيچ اصلاحى افساد ، و بدون هيچ نفعى ضرر برساند . و اگر در قرآن كريم مىبينيم كه در آيات بسيارى آسمانها و زمين را مسخر آدمى معرفى نموده و مثلا فرموده : « وَسَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ جَمِيعاً مِنْه » « 1 » همه اش از اين باب است كه گفتيم تمامى موجودات كارهايى را صورت مىدهند كه مقتضاى طبع آنها است ، ولى در عين حال راهى مىپيمايند كه منتهى به حصول غرض پروردگار مىشوند . اين بود آن اصول از معارف الهى كه گفتيم از آيه مورد بحث استفاده مىشود ، و تفاصيل احكام صنع و ايجاد را نتيجه مىدهد . و اگر در آياتى كه متعرض حق و باطل است تدبر و امعان نظر شود ، عجائبى از اين گونه حقايق بدست خواهد آمد . اين را نيز بايد دانست كه اصول مذكور همانطور كه در امور محسوس و حقايق خارجى جريان دارد ، در علوم و اعتقادات نيز جارى هست ، و مثل اعتقاد حق در دل مؤمن مثل آب نازل شده از آسمان و جارى در مسيلها است كه هر يك با اختلافى كه در وسعت و ظرفيت دارند به قدر ظرفيت خود از آن استفاده نموده ، مردم از آن منتفع گشته ، دلهايشان زنده مىشود ، و خير و بركت در ايشان باقى مىماند ، بخلاف اعتقاد باطل در دل كافر كه مثلش مثل كفى است كه بر روى سيل مىافتد و چيزى نمىگذرد كه از بين مىرود ، هم چنان كه فرموده : « يُثَبِّتُ اللَّه الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَفِي الآخِرَةِ وَيُضِلُّ اللَّه الظَّالِمِينَ وَيَفْعَلُ اللَّه ما يَشاءُ » « 2 » . * ( « لِلَّذِينَ اسْتَجابُوا لِرَبِّهِمُ الْحُسْنى وَالَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَه . . . » ) * . كلمه « مهاد » به معناى بستر و فراشى است كه براى صاحبش گسترده مىشود ، و « مكان ممهد » به معناى محل فراهم شده و آماده است . و جهنم را بدين جهت مهاد خوانده ، كه براى استقرار كفار آماده شده است ، چون كفر ورزيدند و كارهاى زشت مرتكب شدند . اين آيه و آيات بعدش - تا نه آيه - همانطور كه قبلا هم اشاره كرديم همه متفرع بر آن مثلى

--> ( 1 ) و مسخر كرد براى شما آنچه را كه در آسمانها و آنچه را كه در زمين است از ناحيه خود . سوره جاثيه ، آيه 13 . ( 2 ) خداوند كسانى را كه ايمان آوردند به همان ايمانشان كه قول ثابت و حق است هم در دنيا و هم در آخرت پايدار و ثابت قدم مىسازد ، و خدا ستمگران را گمراه نموده ، و هر چه بخواهد مىكند . سوره ابراهيم ، آيه 27 .